Obecni nieobecni – o kosztach, których HR nie liczy

Podczas jednego z warsztatów zadałem grupie liderów pytanie:

– Ilu z was przyszło dziś do pracy, mimo że powinniście odpoczywać w domu?

Kilka rąk w górze.

– A ilu z was siedzi tu ze mną, ale głową jesteście zupełnie gdzie indziej?

Śmiech. Prawie wszystkie ręce w górze.

Ten moment dobrze oddaje, czym jest presenteeism – obecność, która jest tylko pozorna. Pracownik siedzi przy biurku, odbiera telefony, loguje się na spotkania online… a jego zdolność do faktycznego działania spada niemal do zera. To zjawisko jest trudne do uchwycenia, bo nie ma go w Excelu, nie trafia do raportów HR. A jednak to właśnie ono drenuje energię organizacji.

Czym jest presenteeism i dlaczego HR nie widzi go w miejscu pracy?

To zjawisko nie pojawia się w danych, bo dotyczy jakości obecności, a nie jej liczby. Pracownik niby jest, ale jego realna efektywność jest mocno obniżona.

Dlaczego pracownicy udają obecność w pracy?

Powody są różne, ale najczęściej powtarzają się cztery:

w kulturze wielu firm bohaterstwo jest nagradzane – „u nas się nie choruje”,

ludzie boją się o pracę i wolą być „widoczni” niż ryzykować,

działa presja zespołu – „jeśli mnie nie będzie, inni dostaną moje zadania”,

no i jest systemowa norma: ci, którzy zawsze odbierają telefon, zbierają punkty, a odpoczynek bywa traktowany jak lenistwo.

Zdarza się, że firmy chwalą się niską absencją. Brzmi dobrze na papierze, dopóki nie spojrzy się na rosnącą liczbę błędów, reklamacji czy spadającą kreatywność. W praktyce – brak zwolnień lekarskich nie oznacza zdrowej organizacji.

Cena, którą płacimy za udawanie obecności w pracy

Badania (Johns, 2010) pokazują, że koszty presenteeismu przewyższają koszty absencji kilka razy. WHO szacuje globalne straty na bilion dolarów rocznie. Ale dla mnie bardziej przemawiają obrazy z życia:

zespoły, w których formalnie wszyscy są, a realnie połowa nie ma siły,

liderzy, którzy cieszą się z pełnej frekwencji, a nie widzą, że efektywność spada,

pracownicy call center, którzy odbierają telefony z chrypką i kaszlem – bo przecież absencja „źle wygląda”.

To paradoks: organizacje nagradzają lojalność rozumianą jako obecność, choć w praktyce często jest to lojalność, która podkopuje wyniki.

Co można zrobić, żeby zobaczyć to, czego nie widać w pracy i w HR-owych Excelach?

Presenteeismu nie da się policzyć tak łatwo jak L4, ale można go uchwycić. Krótkie badania dobrostanu (pulse checki), pytania o energię i koncentrację, rozmowy 1:1 prowadzone przez liderów – to sygnały, które pozwalają zobaczyć, czy ludzie są tylko obecni ciałem.

Warto też patrzeć na nietypowe dane: zaangażowanie w inicjatywy dobrowolne, energia na spotkaniach, gotowość do dzielenia się pomysłami. To często lepszy barometr niż oficjalne wskaźniki absencji.

Ilustracja do artykułu dotyczącego presenteeismu w miejscu pracy, wpływu na efektywność zespołów oraz wyzwań HR.

Regeneracja to nie benefit, tylko warunek efektywności w pracy zawodowej

Pilotaże czterodniowego tygodnia pracy w Islandii i Wielkiej Brytanii (2021–2022) pokazały coś prostego: ludzie, którzy mają czas na odpoczynek, przychodzą do pracy bardziej obecni. Produktywność nie spadła, a w wielu firmach wzrosła. To mocny dowód, że regeneracja to nie luksus – to fundament wyników.

Pytanie brzmi: czy kultura organizacyjna pozwala na regenerację? Czy lider daje przykład, że można się zatrzymać? Czy HR mówi wprost, że przerwa to inwestycja, a nie słabość?

Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak budować kulturę, która wspiera dobrostan pracowników i minimalizuje ryzyko presenteeismu, zobacz nasz program szkoleniowy Zwinny HR.

Masz pytania? Umów się na bezpłatną konsultację – wypełnij krótki formularz i zyskaj praktyczne wskazówki!


    Co nas wyróżnia?
    Eksperckie know how
    Z nami korzystasz z dostępu do wiedzy merytorycznej na najwyższym międzynarodowym poziomie. Dzięki szkoleniom i działaniom wdrożeniowym zwiększasz efektywnośc swojej kadry.
    Nowoczesne formy rozwojowe
    Zyskujesz lepszy zwrot z inwestycji oraz trwalszy efekt działań rozwojowych. Co więcej, w formie dostosowanej do upodobań przedstawicieli wszystkich pokoleń.
    Kompleksowość z orientacją na cel
    Pod jednym dachem znajdziesz szeroką ofertę tematyczną oraz bardzo zróżnicowane metody, narzędzia i formy edukacyjne. Naszą ambicją jest takie doposowanie tego rozwojowego mixu, aby z łatwością realizować wszystkie cele.

    FAQ

    Zobacz również

    Udostępnij

    Facebook Twitter LinkedIn

    Pozostałe wpisy

    Jakie korzyści płyną z feedbacku 360 stopni? Rola w rozwoju pracownikówJak wykorzystać sztuczną inteligencję do oszczędzania czasu w pracy biurowej?Czy sztuczna inteligencja naprawdę zabiera miejsca pracy? Fakty zamiast mitówObecni nieobecni – o kosztach, których HR nie liczyBLT Talks: AI w organizacji – jak wdrażać technologię, nie gubiąc człowiekaJak sprawdzić, czy kandydat odnajdzie się w nowej roli i przejdzie z sukcesem wdrożenie?Nowe Motywacje z tytułem Firma Szkoleniowa Roku 2025Nowa era motywowania: jak HR może łączyć dobrostan z efektywnościąKPI w serwisie samochodowym – jak mierzyć efektywność pracy i zwiększać produktywność?Webinar: Decyzje bez złudzeń – jak krytyczne myślenie zmienia biznes

    Kategorie

    AktualnościBudowanie MarkiDla menedżeraEdu TechInformacje prasoweInneKariera i RozwójKompetencje MiękkieMotoryzacjaMotywacjaOpracowania i raportyProject ManagementPrzywództwoRozwój osobistySprzedaż i negocjacjeWhite-papersWywiadyZmianyŻycie szefa